Archive for Czerwiec, 2013

Chińska religia ludowa

niedziela, Czerwiec 30th, 2013

Chińska religia ludowa

To temat który chciałem zrobić już od kilku miesięcy, bo przyznam się bez bicia wydaje się być on o wiele bardziej interesujący niż czekający buddyzm i konfucjanizm. Konfucjanizm interesuje mnie bardzo średnio, ale i na niego przyjdzie pora.

Chińska religia ludowa to taki termin parasol (nie…),  to taki termin grupowy (lepiej) którym określa się różne tradycje religijne praktykowane przez członków grupy etnicznej Han. Wiąże się to zarówno z mitologią jak i oddawaniem czci ‘shenom’神, ‘bóstwom’, ‘duchom’, ‘archetypom’, które mogą być bóstwami natury, bóstwami klanów, bóstwami miast, bóstwami narodu, bohaterami kultury, smokami, przodkami i półbogami. Innymi słowy – praktycznie wszystkiemu. Jeżeli czujesz że chcesz oddawać temu cześć – proszę bardzo, droga wolna, zrób świątynie i oddawaj, tylko nie pyskuj państwu.

Wiele wspólnego ma z nimi Taoizm, ponieważ przez wieki zabiegał o przejęcie lub chociaż nadzorowanie praktyk. No dobrze, Taoizm nie zabiegał, zabiegali przywódcy. A gdzie to sławne Wu Wei się pytam? Czasami mówi się że chińska religia ludowa jest częścią chińskich religii tradycyjnych, ale częściej uważa się je za tożsame. Na całym świecie jest około 450 milionów wyznawców, więc jest to jedna z największych religii na świecie.

Mniej ogólnie

Jest to system wierzeń oparty na animalizmie i szamanizmie, oddawaniu czci, oraz komunikacji z, przodkom, wierze w energię taką jak Qi, ale także w takie rzeczy jak Słońce, Księżyc, Ziemia, Niebo, gwiazdy, komunikację ze zwierzętami.

Rytuały, oddawanie czci, odtwarzanie świętych mitów, festiwale, oraz inne praktyki są istotną częścią chińskiej kultury  nawet dzisiaj. Oddawanie czci drugorzędnym bogom nie stoi w konflikcie z wybraną religią, jest traktowane jako jej uzupełnienie. Zwłaszcza w Taoizmie. Niektóre mityczne istoty stały się częścią chińskiego buddyzmu, jak chociażby Miao Shan, która podobno miała wpływ na bodhisattve Guanyin.

Bóstwa

Setki, naprawdę stki lokalnych bogów, bogiń i półbogów/półbogiń. Niektóre osoby po śmierci także zyskują status szanowanych ‘świętych’ lub ‘bóstw’. W czasach dynastii Song wielu z Nich zostało zarejestrowanych jako ‘oficjalne’ bóstwa.
– Chciałbym zarejestrować wujka jako ‘świętego’
– A czemu?
– Bo był naprawdę porządnym gościem. Zabrał mnie do lasu i pokazał dzika.

Krótka lista

Pangu – tego gościa już znacie, to on stworzył świat i rozdzielił Yin od Yang.
Fuxi/Paoxi – to on nauczył ludzi pisać, łowić ryby i polować.
Nuwa – bogini matka która stworzyła ludzi. Siostra bliźniaczka lub żona (to skomplikowane) Fuxi.
Shennong/Yandi – to on nauczył chińczyków jak uprawiać ziemię.
Huangdi – żółty cesarz. To on założył Chiny

Guan Yu/Guandi – Cesarz Guan, czerwonolicy, brodaty bohater ‘Romansu trzech królestw’, symbol lojalności. Patron policjantów, wojny, bogactwa i prawa.
Baosheng Dadi – boski lekarz urodzony w czasach Dynastii Song, potrafił wskrzaszać martwych. Oddaje mu się część przede wszystkim w prowincji Fujian i na Tajwanie.
Caishen – nadzoruje bogacenie się i redystrybucję bogactwa. Często jest boską wersją historycznych postaci takich jak Zhao Gongming czy Bi Gan. Często przedstawia się go jako czarnego tygrysa.
Shoushen – odpowiada za zdrowie i długie życie. Przedstawia się go jako starego, łysiejącego, mężczyznę z kijem w prawej dłoni i brzoskwinią w lewej.
Fushen – wygląda jak chiński lord w czerwonym ubraniu. Symbolizuje radość.
Lushen – bóg sukcesu i życia.
Baxian – ośmiu nieśmiertelnych. Istotne postacie które zostały wyniesione do ‘boskości’ po śmierci. Bardzo istotne w Taoizmie.
Huye – strażnik, często znajduje się na dole Taoistycznych świątyni. Oddaje się mu cześć by przegonić duchowych wrogów. Rytuał polega na deptaniu podobizn złych duchów przed postacią tygrysa, a także poświęcanie mięsa, złota i innych.
Jiuhuang Dadi – to manifestacja dziewięciu gwiazd.
Mazu – patronka żeglarzy.
Qiye i Baye – dwóch generałów i najlepsi przyjaciele. Baye jest czarny ponieważ utonął czekając na Qiye. Qiye ma wyciągnięty język ponieważ powiesił się z żalu za przyjacielem.
Shangdi – pierwotnie był najwyższym bogiem.
Cheng Huang – ‘zbiór’ bogów miast. Każde miasto ma swojego Cheng Huang.
Tudi Gong – to on chroni różne miejsca, głównie wzgórza, jego posągi często znajdują się prz drogach. Jest także bogiem bogactwa.
Wenchangdi – bóg uczniów, naukowców i egzaminów.
Xi Wangmu – Królowa Matka Zachodu, znana także jako Yaochi Jinmu – Królowa Matka Jadeitowego Stawu. To ona potrafi ofiarować nieśmiertelność.
Yuexia Laoren – stary człowiek pod księżycem, który pełni rolę swata.
Zaoshen – bóg kuchni, to on wraca w chiński nowy rok do Nieba i mówi co się działo w danym domu. W niektórych miejscach smaruje mu się usta czymś słodkim by mówił tylko dobre rzeczy, w innych zakleja ryżem by nie wygadał zbyt wiele, także tradycje są dość różne.
Songzi Niangniang lub Zhusheng Niangniang – bogini płodności.
Lu Ban – opiekun rzemieślników

Miejsca kultu

Różnią się tym od świątyń Taoistycznych i Buddyjskich że praktycznie nie ma w nich kapłanów i nadzorują je grupy wyznaniowe. Zazwyczaj są małe, bardzo kolorowe.

Uniwersytet Pekiński

piątek, Czerwiec 28th, 2013

Znany jako PKU lub Beida (Duży Północny, taki skrót od Beijing – północna stolica i daxue – duża szkoła czyli uniwersytet), to centrum badawczo-edukacyjne w Pekinie.
To pierwszy narodowy uniwersytet w nowożytnej historii Chin. Został założony w 1898 pod nazwą ‘Cesarski Uniwersytet w Pekinie’.

Słynie rzecz jasna nie tylko z bardzo wysokiego poziomu (w pierwszej pięćdziesiątce najlepszych szkół wyższych na świecie) ale także że znakomitości jakie je ukończyli: Lu Xun, Mao Zedong (był tam zastępcą bibliotekarza), Gu Hongming, Hu Shih czy Li Dazhao (to właśnie bibliotekarz którego zastępcą był Mao Zedong).

Historia

Założono go 3 lipca 1898 roku podczas stu dni reform i zastąpił starożytny Guozijian. W 1902 wydzielono wydział edukacyjny który został Beijing Normal University, najlepszą szkoła dla nauczycieli w Chinach. W 1912 po rewolucji XInhai zmieniono mu nazwę na Narodowy Uniwersytet w Pekinie.
W 1917 na jego czele stanął Cai Yuanpei którego działalność przyczyniła się do uczynienia z tego uniwersytetu największej placówki oświatowej w Chinach składającej się z 14 wydziałów i rocznego naboru w wielkości ponad 2000 uczniów. Cai, zainspirowany niemiecką edukacją, początkowo zachęcał do przyjmowania ludzi z różnych środowisk intelektualnych. W 1919 to właśnie ze środowiska studentów uniwersytetu Pekińskiego wywodziło się większość członków ruchu czwartego maja.
W 1920 roku przyjęto pierwsze kobiety na studia.
Po wybuchu wojny Chińsko-Japońskiej w 1937 uniwersytet przeniesiono do Changsha gdzie połączono go z uniwersytetem Tshinghua i Nanka i utworzono Tymczasowy Uniwersytet Changsha. W 1938 uniwersytet przeniesieno do Kunming, gdzie miał siedzibę aż do 1946 kiedy wrócił do Pekinu.
W 1952 przyłączono do niego uniwersytet Yenching i tym samym podkreślono że w nowym kraju wszystkie uniwersytety powinno być publiczne. W tym samym roku przeniesiono siedzibę w miejsce gdzie poprzednio znajdował się uniwersytet Yanching.

Kampus

Początkowo kampus znajdował się na północ od Zakazanego Miasta, obecnie jednak jego główna część znajduje się w dzielnicy Haidian.
W pobliżu znajdują się Pałac Letni, oraz Stary Pałac Letni, jest to teren słynący z ogrodów. Sam kampus utryzmany jest w podobnej konwncji, pełen jest tradycyjnych domów, ogrodów, pagód, oraz historycznych budynków.
Oprócz tego na jego terenie znajdują liczne muzea, między innymi Uniwersyteckie muzeum historii.

Derungowie

czwartek, Czerwiec 27th, 2013

Czyli Dulungzu 独龙族 to członkowie jedne z 56 grup etnicznych oficjalnie uznawanych w Chińskiej Republice Ludowej. Jest Ich łącznie około 7000 z czego większość zamieszkuje prowincję Junan.

Historia

Wiele to o nich niestety nie wiemy. W czasach dynastii Tang podlegali pod królestwa Nanzhao, oraz Dali. Od dynastii Yuan aż po Qing terenami, na których mieszkali zarządzali przedstawiciele władz lokalnych.
Wiemy, że w 1913 pomogli odeprzeć atak Brytyjczyków w Junanie.

Język

Mówią językiem drung, z grupy sino-tybetańskiej. Język ten nie ma formy pisanej, w przeszłości przekazywano informacje robiąc kreski na drzewach. A skoro jest ich tak mało to wkrótce pewnie język zaginie. Rząd Chin stworzył dla Nich system zapisu języka w alfabecie łacińskim.

Kultura

Przed utworzeniem chińskiej republiki ludowej społeczeństwo Drungów było oparte na systemie klanowym. Wiemy o istnieniu 15 klanów nazywanych nile. Każdy z tych klanów tworzył oddzielną społeczność zamieszkującą różne ke’eng (miasta). Dozwolone były małżeństwa jedynie wewnątrz klanu.

Tradycyjny strój kobiety składa się z sukni w kolorze czelni i bieli. W przeszłości tatuowano kobietom twarze gdy osiągnęły dwunasty rok życia. Robiono tak by pokazać, że są dorosłe.

Ich domy zazwyczaj budowane są z drewna i mają jedno piętro. Na parterze znajduje się miejsce dla zwierząt a piętro jest przeznaczone dla ludzi. Czyli całkiem jak u ludności Moinba.

Ich jedynym świętem jest Kaquewa obchodzone w czasie ostatniego miesiąca kalendarza księżycowo-słonecznego. Czyli obchody nowego roku

Małżeństwo

Gdy Drungowie zakochują się w sobie tańczą i śpiewają by wyznać swoje uczucie. A wesela, jak można sobie wyobrazić, pełne są tańców i śpiewów.

Gdy chłopak zakocha się w dziewczynie (nie wiem, co dzieje się gdy zakocha się w innym chłopaku, lub dziewczyna w dziewczynie/chłopaku) prosi o pomoc kogoś kto już się ożenił i jest dobrym mówcą by mu pomógł. Gdy ten się zgodzi rusza do domu dziewczyny z dzbankiem do herbaty, kolorowym workiem herbaty, papierosem (eee…co?) i miską. W domu natychmiast zaczyna przygotowywać herbatę i rozstawia miski dla całej rodziny. Gdy herbata jest gotowa zaczyna rozmawiać o małżeństwie. Jeżeli dziewczyna i rodzina się zgodzi to herbata zostaje wypita. Jeżeli nie to nikt nie pije i wraca jeszcze dwa razy. Jeżeli i wtedy się nie uda a chłopak dalej jest zakochany to może wysłać ‘swata’ dopiero za rok.

Religia

Chociaż w większości przeszli na chrześcijaństwo to w dalszym ciągu wyznają animizm. Wierzą, że każde zwierzę ma duszę. Składają ofiary by uspokoić złe duchy. Istotną rolę odgrywa Szaman, który odpowiada za rytuały.
W czasie obchodów nowego roku składane są ofiary niebu.

Jedzenie

Głównie to mięso, ptasie jaja, grzyby i zioła. Spożywają dwa posiłki dziennie, tradycyjnie są to nudle lub pieczone słodkie ziemniaki na śniadanie i kukurydza lub ryż na kolację. W zimę, gdy jest najlepsza pora n polowania jedzą mięso żółwie lub ryby.

Chińskie pory roku

środa, Czerwiec 26th, 2013

Jest ich dwadzieścia cztery i są zależne od położenia ziemi wobec słońca. Z racji tego że w czasie mojej podróży po Chinach i przymusowej przerwy w blogowaniu będą trzy to te trzy opiszę dokładniej, a resztę tylko wymienię z nazwy.

Lichun, czyli początek wiosny立春
Lap xuan, czyli woda deszczowa                雨水
Yushui, czyli przebudzenie insektów驚蟄 (惊蛰)
Chunfen, czyli równonoc wiosenna春分
Qingming czyli czysto i jasno清明
Guyu, czyli desz zbóż穀雨 (谷雨)
Lixia, czyli początek lata立夏
Xiaman, czyli pełno zboża小滿 (小满)
Mangzhong czyli  芒种 to tradycyjnie dziewiąta pora roku. Rozpoczyna się gdy słońce stoi pod kątem 75 stopni a kończy się gdy słońce stoi pod kątem 90 stopni (względem ziemi oczywiście). Czyli trwa zazwyczaj od piątego do dwudziestego pierwszego czerwca. A nazwa oznacza ‘zboża w uchu’
Xiazhi, czyli夏至, którego nazwa oznacza ‘szczyt słońca’, lub ‘równonoc letnia’. Zaczyna się gdy słońce stoi pod kątem 90 stopni a kończy się gdy stoi pod kątem 105 stopni.  Trwa zazwyczaj od dwudziestego pierwszego czerwca do siódmego lipca.
Xiaoshu, czyli  小暑, którego nazwa oznacza ‘mniejszy upał’ jest jedenastą porą roku. Zaczyna się gdy słońce stoi pod kątem 105 stopni a kończy gdy osiągnie 120 stopni. Zazwyczaj od siódmego do dwudziestego drugiego lipca.
Dashu, czyli większy upał大暑
Liqiu, czyli początek jesieni立秋
Chushu, czyli ograniczenie ciepła處暑 (处暑)
Bailu, czyli biała rosa白露
Qiufen, czyli jesienna równonoc秋分
Hanlu, czyli zimna rosa寒露
Shuangjiang, czyli nadejście zimna霜降
Lidong, czyli początek zimy立冬
Xiaoxue, czyli mały śnieg小雪
Daxue, czyli duży śnieg大雪
Dongzhi, czyli równonoc zimowa
Xiaohan, czyli mniejsze zimno小寒
Dahan, czyli większe zimno大寒

Orocy

wtorek, Czerwiec 25th, 2013

Czyli 鄂伦春族, to kontynuacja wątku ‘oficjalne grupy etniczne w Chinach o których nie słyszałem’. Zamieszkują sobie w północnej części Chin, głównie w Wewnętrznej Mongolii.
Orocy to przede wszystkim myśliwi, aczkolwiek obecnie odchodzą od tej tradycji i starają się chronić środowisko. Rząd pomaga tym którzy odchodzą od tradycyjnych zwyczajów. Mają własnego delegata w Ogólnohińskim Zgromadzeniu Przedstawicieli Ludowych.

Historia

To jedna z najstarszych grup etnicznych w północnowschodnich Chinach. Ich nazwa oznacza ‘ludzi używających reniferów’ i nadali ją sobie sami. Ich przodkowie mieszkali na południe od gór Xing’an i kiedyś byli częścią ludności Shiwei. W wieku siedemnastym po inwazji Rosji część z nich przeniosła się bliżej w stronę gór Xing’an.

Język

Porozumiewają się językiem północno tunguskim, bardzo przypominającym język Evenki. W dalszym ciągu ich język pozostaje jedynie mówiony, aczkolwiek większość z nich potrafi czytać i pisać po chińsku.

Kultura

Orocy są egzogamiczni (trudne słowo…), czyli dozwolone są śluby jedynie z osobami spoza klanu (a definicja prosta).

Tradycyjny ‘dom’ nazywa się sierranju i w lato pokrywa go kora brzozowa a w zimę skóry jeleni. Mieszkania te przypominają stożek i zrobione są z sosen. Mają zazwyczaj sześć metrów średnicy i pięć wysokości. Wewnątrz znajduje się palenisko które służy zarówno za źródło światła jak i kuchnię. Z kory brzozowej przygotowuje się także pojemniki, a także łódki czy kołyski.

Religia

Aż do początku lat 50-ych główną religią był szamanizm. W 1952 roku przedstawiciele Komunistycznej Partii Chin przekonał Orocenów by porzucili swoje tradycyjne przekonania.

Ostatni szaman umarł w roku 2000.

Istotną rolę odgrywają także ofiary, oraz animizm. Szczególną cześć oddaje się niedźwiedziom i tygrysom, których uznają za ‘braci krwi’. Słowo tygrys, czyli wutaqi oznacza ‘starszego mężczyznę’, a niedźwiedź to amaha czyli ‘wujek’.

Święto Qixi

poniedziałek, Czerwiec 24th, 2013

Czyli chińskie walentynki, święto dwóch siódemek, święto srok lub七夕節. Bardzo ważne, zwłaszcza dla młodych kobiet. Wzięło się z legendy o dwojgu kochanków Zhinu i Niulang, odpowiednio tkaczce i pasterzu. Pierwsze wzmianki datuje się na szóśty wiek przed naszą erą.

Niulang i Zhinu

Ogólnie rzecz biorąc historia wygląda tak: Zhinu (tkaczka) i Niulang (pasterz) zakochali się w sobie, ale nie mogli być razem, zostali więc rozdzieleni rzeką. Raz do roku, siódmego dnia siódmego miesiąca stado srok tworzyło most by zakochani mogli się ze sobą spotkać.

A teraz coś mnie ogólnego:

Młody pasterz Niulang spotkał piękną tkaczkę Zhinu, siódmą córkę bogini, która właśnie uciekła z nieba bo chciała poznać ziemię. Natychmiast zakochali się w sobie i w tajemnicy przed boginią wzięli ślub. Zhinu była doskonałą żoną a Niulang równie dobrym mężem. Wiedli spokojne i radosne życie, mieli dwóję dzieci, ale wkrótce bogini Nieba dowiedziała się że jej córka poślubiła śmiertelnika. Zdenerwowała się i nakazała jej wrócić do nieba. Niulang bardzo posmutniał, ale nagle przemówił jego wół i powiedział że jeżeli go zabije i ubierze jego skórę to zabierze go do nieba gdzie odnajdzie żonę. Zapłakany pasterz zrobił to i razem z dziećmi udali się do nieba. Bogini odkryła ich zamiary i zesłościła się jeszcze bardziej. Wyjęła spinkę do włosów i stworzyła szeroką rzekę na niebie by oddzielić od siebie męża i żonę. Od tamtej pory Zhinu siedzi na jednej stronie, a Nilang na drugiej i spogląda na nią jednocześnie opiekując się dziećmi. Jednak raz do roku nadlatują sroki by stworzyć most między nimi, a oni mogli spędzić ze sobą jeden dzień.

Tradycje

Młode kobiety udają się do świątyń modląc się do Zhinu o mądrość. W ramach ofiary pali się papier, można też modlić się o talent w tradycyjnych umiejętnościach takich jak szycie. Modlą się także o dobrego i kochającego męża. Odbywają się także konkursy w tym tradycyjny polegający na nawlekaniu nici przy słabym świetle.
Jest to także istotne święto dla nowożeńców. Powinni po raz ostatni oddać część Zhinu i Nilang i ich pożegnać.
Na podwórki wiesza się girlandy, składy ofiary w postaci owoców, kwiatów, herbaty oraz pudru na twarz a następnie część pudru zrzuca z dachu a resztę rozdaje młodym kobietom.
Oczywiście spogląda się w niebo by oglądać gwiazdy (Wegę którą symbolizuje Zhinu i Altaira którego symbolizuje Nilang).

Kule Baoding

niedziela, Czerwiec 23rd, 2013

Czyli Baoding jianshen qiu, dosłownie ‘kulki do ćwiczeń Baoding’. To kulki stworzone po raz pierwszy w Baoding, w czasach dynastii Ming. Dwie, lub więcej, obraca się w dłoni by poprawić zręczność, siłę i/lub przyśpieszyć powrót do zdrowia.

Historia

Podobno pochodzą z Baoding, w prownicji Hebej. Kiedyś nazywano je w ‘żelaznymi kulkami’ bo początkowo tworzono je właśnie z żelaza.

Materiał

Wraz z rozwojem odlewnictwa zmieniał się sposób tworzenia kulek. Obecnie są to puste w środku kule, wiele z nich dekorowanych, które jednak nie nadają się do używania gdyż łatwo mogą ulec zniszczeniu. Kulki rehabilitacyjne są puste w środku, a kulki których celem jest poprawa siły i zręczności są ciężkie.

Używanie

Należy umieścić dwie, lub więcej, kulek w dłoni i obacać nimi tak by ciągle się stykały. Po opanowaniu tej techniki należy zwiększać prędkość oraz starać się by kulki nie zawsze się dotykały. Punktem kulminacyjnym jest takie obracanie kulkami by te nigdy się nie dotykały.

Zazwyczaj zaczyna się od kulek o średnicy 45 milimetrów, które potem się zwiększa. Można także zmieniać miejsca położenia w dłoni by ćwiczyć inne jej partie.

Kulki to tylko przykład, bo równie dobrze można obracać orzechy włoskie, co wcale nie jest rzadkością.

Cztery wielkie wynalazki

sobota, Czerwiec 22nd, 2013

Czyli cztery chińskie wynalazki uznawane za największe w historii kraju, a po chińsku -四大发明. Są to: kompas, proch, druk i papier.

Historia

Chociaż Chińczycy lubią robić listy najlepszych, ich zdaniem, dzieł. To lista czterech wielkich wynalazków jest dziełem Europejczyków, którą Chińczycy przyjęli.

Już pierwsi podróżujący do Azji sugerowali że to właśnie z tego region pochodzi druk, proch, kompas, oraz papier.
Taki jeden cytat z Karola Marksa: ‘Proch, kompas i prasa drukarska były trzyma wielkimi wynalazkami które zapoczątkowały burżuazję. Proch wysadził w powietrze klasę rycerską, kompas odnalazł rynek ogólnoświatowy i zapoczątkował kolonie, a prasa drukarska była narzędziem protestantyzmu, oraz odnowieniem nauki. Były to najpotężniejsze narzędzia w procesie tworzenia podstaw intelektualizmu’.

Kompas

Najwcześniejsze wzmianki o wykorzystaniu magnesów pochodzą z czwartego wieku przed naszą erą.
Natomiast pierwsze wzmianki o wykorzystywaniu namagnesowanych urządzeń do określania kierunku pochodzą z lat 1040-1044. Początkowo umieszczano namagnesowaną rybę w misce wody, pierwsza informacja o igle w kompasie pochodzi z 1088 roku.

Proch

Proch wynaleziono w dziewiątym wieku poszukując, jak przystało na chińczyków, eliksiru nieśmiertelności. Istniało receptur różniących się od siebie zawartością saletry. Pod koniec dwunastego wieku Chińczycy wyprodukowali pierwsze granaty ręczne.
W 1280 sklep z prochem w Weiyang zapalił się i…jego części znajdowano nawet 3 kilometry dalej.

Papier

Przyjmuje się że początki papieru sięgają 105 roku, gdy Cai Lun stworzył papier z morwy oraz starych szmat, sieci na ryby i odpadów z konopi. Obecne badania archeologiczne wskazują jednak że papier wynaleziono już w 8 wieku przed naszą erą.
Początkowo papier używany był tylko do owijania, ale od drugiego wieku zaczęto stosować go jako coś na czym można pisać. W szóstym wieku zaczęto używać go jako papier toaletowy. A w czasach dynastii Song (960-1279) stworzono pierwsze papierowe pieniądze. To ciekawa droga swoją drogą…

Druk

Drukowanie przy pomocy klocków drzeworytniczych szacuje się na 868 rok. Drukowanie w ten sposób lepiej pasuje do Chińskiego pisma niż ruchoma prasa drukarska, którą Chińczycy także wynaleźli.

Krępowanie stóp

piątek, Czerwiec 21st, 2013

Krępowanie stóp ( 缠足- chánzú, dosłownie związane stopy, lub lotosowe stopy).
Czyli coś o czym wszyscy ‘coś tam wiemy’, ale jest to temat na tyle ważny że warto mu się przyjrzeć trochę dokładniej.
Ciężko doszukać się początku tego zjawiska, ale najpopularniejsza i jednocześnie najbardziej prawdopodobna wersja mówi o tym, że wszystko zaczęło się w czasach cesarza Li Yu, rządżacego w okresie dynastii południowych Tang (937-975). Rzekomo w 970 roku zobaczył swoją ulubioną nałożnicę tańczącą na złotym lotosie i zafascynowały go jej stopy, które były owinięte w kawałki materiału tak jak współcześnie owija się stopy baletnicą tańczącym na palcach. Jego zachwyt był dość widoczny co nie umknęło uwadze innym nałożnicom, które także zaczęły owijać sobie stopy. Wkrótce zwyczaj ten zapanował wśród kobiet klasy wyższej, a z czasem przeniósł się na całe Chiny, jedynie kilka miejsc stawiało opór, jak przykładowo Mandżuria.

Krępowanie
Pierwsze krępowanie ma miejsce gdy dziewczyna ma 4-7 lat. Moczy stopy w gorącej wodzie lub zwierzęciej krwi z ziołami. Następnie bardzo krótko przycina paznokcie i masuje stopy. Po tej chwili rozluźnienia nadchodzi chwila bólu bo łamie się wszystkie palce za wyjątkiem największego i owija materiałem. Owijkę zmienia się codziennie lub co kilka dni, dziewczynki muszą nosić małe buty, idealna długość to 12 centymetrów.

Kulturowo
Skrępowane stopy było oznaką piękna i były niezbędne gdy chciało się znaleźć męża. Dla wielu ubogich rodzin była to jedyna okazja by wyjść z ubóstwa. Wszyscy, kobiety, ich rodziny, mężowie, szczycili się gdy stopy osiągały długość ‘Złotego Lotosu’ czyli około 7 centymetrów.  Dumą nosiły pięknie przyozdobione jedwabne buty.
Poruszanie się na tak krótkich stopach sprawiało wiele problemów i kobiety musiały uginać kolana oraz chwiać się na boki by utrzymać równowagę. Dlatego też w Chinach nie budowano wysokich budynków, przejścia między domami były bardzo wąskie i gdzie tylko można stawiano płoty.

Koniec
W 1874 roku 60 wyznawczyń chrześcijaństwa z Xiamen wezwało do zakończenia tych praktyk co zostało poparte przez założone przez nie ruch w 1883, oraz przez misjonarzy, w tym Timothy’ego Richarda który nauczał iż chrześcijaństwo może wspierać równość płci. Wielu wykształconych chińczyków zaczęło zdawać sobie sprawę, że ten aspekt ich kultury nie współgra najlepiej z rozwojem współczesnego świata. Głoszono, że osłabia to naród ponieważ  ‘kobiety ze skrępowanymi stopami wydają na świąt słabych synów’.
Wydawano także dekrety których celem było zakończenie tego procederu. Cesarzowa Cixi (o której kiedyś będę musiał napisać) wydała dekret tuż po zakończeniu powstania bokserów(1899-1901) by zadowolić obcokrajowców, jednak wkrótce potem dekret odwołano. Krępowanie stóp zostało zdelegalizowane przez dynastię Qing w 1902, co zostało podtrzymane w 1912 po upadku ostatnie dynastii. Jednak do ostatecznego końca tego procederu potrzeba było objęcia władzy przez komunistów w 1949. Zakaz w końcu objął cały kraj, nawet najbardziej oddalone od cywilizacji wioski i był przestrzegany pod karą śmierci.

Inksze
Skrępowane stopy były w chińskiej kulturze traktowane jako niezwykle pociągające seksualnie, a kobiety z doskonałymi lotosowymi stopami miały największe szanse na dobre zamążpójście. Instrukcje seksualne z czasów dynastii Qing zawierały opis 48 sposobów wykorzystania skrępowanych kobiecych stóp. Niektórzy mężczyźni nigdy nie chcieli oglądać skrępowanych stóp, woleli oglądać stopy w malutkich butach. Cytacik ‘Jeżeli zdejmiesz buty i taśmy to na zawsze zniszczysz estetykę zjawiska’. Czyli mężczyźni wiedzieli co się pod tym kryje, jednak woleli się okłamywać.
Z powodu małych stóp kobiety musiały chodzić kładąc wagę przede wszystkim na piętach, dlatego też poruszały się bardzo niepewnie chwiejąc się na boki, co także pociągało mężczyzn. A wystarczyłoby jedynie ściągnąć buty i taśmy by poczuć unoszący się smród.

Był też jeszcze jeden aspekt, kobiety poruszające się w ten sposób nie mogły brać udziału w polityce, życiu społecznym, ani zwiedzać świata. Musiały być zależne od rodziny, głównie od mężczyzn których stawały się ‘własnością’.

Szacuje się że od końca dziesiątego stulecia do początków dwudziestego wieku skrępowano stopy ponad miliardowi kobiet.

Tianmianjiang

piątek, Czerwiec 21st, 2013

Tianmianjiang, czyli甜麵醬, to gęsty, czarny lub ciemnobrązowy sos zrobiony z mąki pszennej, cukru, soli, mantou, oraz sfermentowanej żółtej soi.

Odmiany

Są różne rodzaje sosu ze słodkiej fasoli zależnie od składu czy metody wytwarzania. Każda odmiana jest typowa dla konkretnego regionu, a nawet w jednym regionie produkuje się je w różny sposób. Przykładowo w północnych Chinach używa się mniej cukru niż na południu, ale używa więcej mąki z mantou. Tradycyjnie uznaje się że dobry tianmianjiang to taki który jest słodki nie dzięki cukrowi, ale dzięki fermentacji skrobi składników.

Wykorzystanie

Sos ten wykorzystuje się w takich daniach jak kaczka po pekińsku, lub zastępując zółty sos sojowy w zhajiang mian.